Försäkringskassan – مافەکانت، بەرپرسیارێتییەکانت و ڕێگای پشتگیریی دروست

Försäkringskassan (دەزگای بیمەی کۆمەڵایەتیی سوید) پشتگیریی دارایی دەدات، لەوانە لە کاتی نەخۆشی یان کەمئەندامیدا و بۆ خێزانەکانی منداڵدار. ئەوەی ئایا تۆ لە بیمەی کۆمەڵایەتیی سوید دایت و مافی یارمەتییەکی دیاریکراوت هەیە، لە ڕووی شوێنی ژیانت، کارکردنت و مەرجەکانی ئەو یارمەتییە تایبەتییەوە هەڵدەسەنگێنرێت. ئەم ڕێبەرە زانیاریی گشتییە، نەک هەڵسەنگاندنی دۆخی تۆ. Försäkringskassan بڕیار دەدات.

Försäkringskassan چی دەکات؟

Försäkringskassan ئەو دەزگایەیە کە بەشێک لە بیمەی کۆمەڵایەتیی سوید بەڕێوە دەبات. داواکارییەکان وەردەگرێت، لێکۆڵینەوەیان دەکات و لەسەر یارمەتییەکان بڕیار دەدات. پارەکەش دەدات.

ئاسانە دەزگاکان تێکەڵ بکرێن، چونکە چەند دانەیەکیان پەیوەندییان بە پارە و پشتگیرییەوە هەیە. دەتوانیت بەم شێوەیە بیر بکەیتەوە:

• Försäkringskassan – یارمەتی لە کاتی نەخۆشی یان کەمئەندامیدا و بۆ خێزانەکانی منداڵدار.
• Arbetsförmedlingen (ئۆفیسی کار) – یارمەتی بۆ دۆزینەوەی کار و بەرنامە بۆ ئەوانەی بەدوای کاردا دەگەڕێن.
• شارەوانی (kommunen) – لەوانە یارمەتیی دارایی (ekonomiskt bistånd, socialbidrag)، خزمەتگوزاریی کۆمەڵایەتی و چاودێریی پیران.
• CSN – قەرزی خوێندن و یارمەتیی خوێندکاران.
• A-kassan (سندوقی بێکاری) – یارمەتیی بێکاری بۆ ئەندامانی ئەو سندوقە کە مەرجەکان دەپێکن.
• Pensionsmyndigheten (دەزگای خانەنشینیی سوید) – خانەنشینی.

چ یارمەتییەک هەیە؟

Försäkringskassan یارمەتیی زۆری هەیە. هەندێک لە باوترینەکان:

• یارمەتیی منداڵ (barnbidrag)، یارمەتیی دایک و باوک (föräldrapenning) و vab (یارمەتیی کاتیی دایک و باوک کاتێک منداڵ نەخۆشە).
• یارمەتیی خانوو (bostadsbidrag).
• یارمەتیی نەخۆشی (sjukpenning) و یارمەتیی ڕیهابیلیتەیشن (rehabiliteringsersättning).
• یارمەتیی چالاکی (aktivitetsersättning) و یارمەتیی نەخۆشیی درێژخایەن (sjukersättning) کاتێک توانای کارکردن بۆ ماوەیەکی درێژ کەم بووە.
• یارمەتیی چاودێری (omvårdnadsbidrag) و تێچووی زیادە (merkostnadsersättning) لە دۆخی کەمئەندامیی منداڵێک یان کەسێکی گەورەدا.
• پشتگیریی چالاکی (aktivitetsstöd) ئەگەر لە بەرنامەیەکی Arbetsförmedlingen بەشداری بکەیت.
• یارمەتیی کەسوکار (närståendepenning) و قەرەبووی بریندار بوون لە کاردا (arbetsskadeersättning).

هەموو یارمەتییەکان لە لیستی Ersättningar A–Ö (یارمەتییەکان لە A بۆ Ö) لای Försäkringskassan کۆکراونەتەوە، لەگەڵ مەرجەکان و چۆنیەتیی داواکردنی هەریەکەیان.

کێ دەتوانێت یارمەتی وەربگرێت؟

تۆمارکرانت لە سوید (folkbokförd) هەمیشە بەس نییە. مافی یارمەتی دەکرێت بەندبێت بەوەشەوە کە لە سوید دەژیت یان کار دەکەیت. هەر یارمەتییەک مەرجی تایبەتی خۆی هەیە و مەرجەکان لە دۆخێکەوە بۆ دۆخێکی تر جیاوازن.

Försäkringskassan تەنها دوای داواکاری و لێکۆڵینەوە بڕیار دەدات. بۆیە ناتوانیت پێشوەخت بزانیت یارمەتی وەردەگریت یان نا. مەرجەکانی ئەو یارمەتییە بخوێنەوە کە دەتەوێت داوای بکەیت، و ئەگەر شتێک ڕوون نەبوو پەیوەندی بە Försäkringskassan بکە. ئەگەر داواکاری پەنابەری، لەبری ئەوە پشتگیریی دارایی لە Migrationsverket وەردەگریت، ڕێبەری Dagersättning و پشتگیریی دارایی بۆ داواکارانی پەنابەری ببینە.

کەیسەکە چۆن دەڕوات

1. داوا دەکەیت. ئەمە زۆرجار لە خزمەتگوزاریی ئەلیکترۆنی لە Mina sidor (پەڕەکانم) یان لە ئەپەکەدا دەکرێت. پێش ناردن یان واژۆکردن زانیارییەکان بە وردی بپشکنە، چونکە زانیاریی هەڵە دەتوانێت ببێتە هۆی یارمەتیی هەڵە.
2. Försäkringskassan لێکۆڵینەوە دەکات. دەزگاکە بەڵگەکان کۆدەکاتەوە و هەڵیدەسەنگێنێت، و دەتوانێت زانیاری لە دەزگاکانی تر، لە خاوەنکارەکان یان لە تەندروستییەوە وەربگرێت.
3. ئەگەر پێویست بێت تەواوی دەکەیت. ئەگەر شتێک کەم بێت، Försäkringskassan پەیوەندیت پێوە دەکات و داوات لێدەکات زیاتر بنێریت.
4. بڕیارێکی نووسراو وەردەگریت. بە وردی بیخوێنەوە. تێیدا دەنووسرێت چیت پێدراوە و ئەگەر ڕازی نەبوویت چی بکەیت.
5. دەتوانیت داوای پێداچوونەوە (omprövning) بکەیت. ئەگەر پێتوایە بڕیارەکە هەڵەیە، دەتوانیت داوا لە Försäkringskassan بکەیت دووبارە بیبینێتەوە. داواکە دەبێت نووسراو بێت و Försäkringskassan دەبێت لە ماوەی 2 مانگدا لەو ڕۆژەی بڕیارەکەت وەرگرتووە وەریبگرێت. ئەگەر لەگەڵ بڕیاری پێداچوونەوەکە ڕازی نەبوویت، دەتوانیت لە دادگای کارگێڕی (förvaltningsrätten) تانەی لێبدەیت، هەر لە ماوەی 2 مانگدا.

ئامانجی Försäkringskassan ئەوەیە لە ماوەی نزیکەی شەش هەفتەدا بڕیار بدات، بەڵام ئەمە لە یارمەتییەکەوە بۆ یارمەتییەکی تر و لە کەیسێکەوە بۆ کەیسێکی تر دەگۆڕێت.

بەرپرسیارێتیی تۆ وەک کەسی بیمەکراو

دوای ئەوەی داواکاریت کرد یان یارمەتی وەردەگریت، بەرپرسیارێتیی خۆتت هەیە:

• زانیاریی ڕاست و تەواو بدە.
• ئەو بەڵگانەی Försäkringskassan داوایان دەکات لە کاتی خۆیدا بنێرە.
• ئەو گۆڕانکارییانە ڕابگەیەنە کە دەتوانن کار لە یارمەتییەکەت بکەن، بۆ نموونە لە کار، داهات، خانوو، دۆخی خێزان یان ئەگەر دەچیتە دەرەوەی وڵات.
• بڕیار و نامەکان بە وردی بخوێنەوە.

ئەگەر پارەی زیاترت وەرگرتبێت، لەوانەیە ناچار بیت بیگەڕێنیتەوە. ئەمە جیاوازی نییە هەڵەکە لە تۆوە بووە یان لە Försäkringskassan. Försäkringskassan هەروەها دەنووسێت کە ئەگەر گۆڕانکارییەکانت ڕانەگەیاندبێت، لەوانەیە ناچار بیت سزای داراییی (sanktionsavgift) بدەیت. ئەگەر پارەدانێکی هەڵەت بۆ هات، دەبێت یەکسەر لە Mina sidor ڕایبگەیەنیت یان تەلەفۆن بۆ Försäkringskassan بکەیت.

یارمەتیی پراکتیکی

• Mina sidor و e-legitimation. لە Mina sidor داوا دەکەیت، کەیسەکەت دەشوێنیت و پارەدانەکانت دەبینیت. بە ناسنامەی ئەلیکترۆنی (e-legitimation)، بۆ نموونە Mobilt BankID، دەچیتە ژوورەوە. Försäkringskassan دەنووسێت کە بۆ چوونەژوورەوە پێویستت بە personnummerی سویدی هەیە. Försäkringskassan ئەپێکی هەیە.
• کەیس و پارەدانەکان بشوێنە. لە بەشی Utbetalningar (پارەدان) دەتوانیت، لەگەڵ شتی تر، ببینیت کەی پارە لە ڕێگادایە، زۆرجار یەک ڕۆژی بانک پێش گەیشتنی. دەتوانیت بە SMS ئاگادارکردنەوە وەربگریت.
• پەیوەندی بە Försäkringskassan بکە. ناوەندی کڕیاران بۆ تاکەکەس: 0771-524 524، دووشەممە–هەینی کاژێر 8–16. هەروەها دەتوانیت بۆ یارمەتی لە خزمەتگوزارییە ئەلیکترۆنییەکان سەردانی servicekontor (ئۆفیسی خزمەتگوزاری) بکەیت.
• تێگەیشتن لە نامەکان یان وەرگێڕ. نامەیەکم لە دامەزراوەیەکەوە بۆ هاتووە – چی بکەم؟ و چۆن لە سوید یارمەتیی وەرگێڕ وەربگرم؟ بخوێنەوە.